ROOD :: Leon's Linkse: Niet mijn kapitalisme, vriend

Meteen naar de inhoud!

rood.sp.nl

Word lid!

Liekes Lef

Aangeboden tegen elk aannemelijk bod: het eerlijke verhaal

Zoeken bij ROOD

ROODrunner

RSS	ROOD Nieuws

RSS	Reacties

RSS	Wat is RSS?

Discussie

Leon's Linkse: Niet mijn kapitalisme, vriend

08-11-2011 • Het kapitalisme is onze beste vriend. Dat beweert Willem Schramade in de NRC.next van 26 oktober. Misschien dat het een vriend voor je is als je bij Robeco werkt, maar voor de meeste mensen is het een vijand. De analyse van deze hoogleraar en beleggingsadviseur is een reactie op de Occupy-beweging die te voorspellen was. Het wordt tijd voor een serieuze evaluatie van ons economisch systeem. Zonder makkelijke retoriek.

Schramade's voornaamste argument ter verdediging van het kapitalisme is de enorme welvaart die het ons zou hebben opgeleverd. Een verschrikkelijk slecht argument. Ironisch genoeg hetzelfde argument dat stalinisten in Rusland gebruikten om het communisme te rechtvaardigen. Noam Chomsky -volgens de NY Times de meest invloedrijke intellectueel- legde het een student in een college mooi uit: “voor de afschaffing van de slavernij hadden zwarten in Amerika het economisch beter dan na de afschaffing. Is daarmee slavernij gerechtvaardigd?”. Inderdaad, het succes van een systeem kun je niet aan de totale welvaart alleen afmeten. De mate van beschaving, het democratisch gehalte en de verdeling van de welvaart zijn minstens zo belangrijk.

Dat kapitalisme per se verantwoordelijk is voor onze welvaart is nog maar de vraag. De opbouw van kapitaal vanaf de industriële revolutie heeft zeker tot economische groei geleid, maar daarmee waren we er nog niet. Steeds meer economen ontdekken dat juist een sterk systeem van sociale zekerheid economische voorspoed brengt. Niet zo gek, werknemers zijn bijvoorbeeld productiever als ze niet ieder moment door hun baas kunnen worden ontslagen. Innovatie wordt vooral mogelijk gemaakt door een toegankelijk en kwalitatief hoogwaardig onderwijssysteem. Het zijn juist de landen waar het kapitalisme flink beteugeld wordt, zoals de Scandinavische landen, die het economisch goed doen én waar mensen het gelukkigst zijn.

Frappant genoeg mogen we van Schramade wel onze welvaart toeschrijven aan het kapitalisme, maar niet de bonuscultuur en de financiële crises. Dat ligt dan weer aan bepaalde individuen. In het moderne kapitalisme zijn aandeelhoudersmacht en het behalen van hoge kortetermijnwinsten verheven tot de hoogste doelen. Dan is het niet meer dan logisch dat individuen torenhoge risico's nemen voor een dikke bonus en de snelle winst. Winst is nou eenmaal noodzakelijk voor bedrijven om te overleven en daarom belangrijker dan mens en milieu.

Waar Schramade zijn tegenstanders van populisme beticht, doet hij zelf een aardige duit in het zakje. Het communisme moet er met de haren bijgesleept worden. Dat communisme heeft inderdaad keihard gefaald, maar wat zegt dat over het kapitalisme? Helemaal niets. Hij probeert de aloude McCarthy-kaart te spelen. Er zijn maar twee smaken, je steunt het kapitalisme of ben je een commie.

Alternatieven voor het kapitalisme zonder een centraalgestuurde economie zijn er wel degelijk. Zoals een vrije, maar democratisch gestuurde economie. Bijvoorbeeld door niet het principe one dollar one vote in bedrijven te huldigen, maar one man one vote. Werknemers hebben vaak veel meer op met de langetermijnbelangen van bedrijven dan aandeelhouders. Kortom, een systeem waarin niet kortetermijnwinsten van de minderheid voorop staan, maar langetermijnwinsten van iedereen.

Een blauwdruk voor een alternatief voor kapitalisme is er niet en dat is maar goed ook. De geschiedenis leert ons dat rigide uitgevoerde utopieën snel veranderen in dystopieën. Het zou al een revolutionaire verandering zijn als er op een democratische wijze serieus over alternatieven wordt nagedacht. Ik heb voldoende vertrouwen in de creativiteit en innovativiteit van de moderne mens om een andere wereld te vorm te geven. Je kan kritiek hebben op de Occupybeweging omdat ze geen uitgedacht programma hebben. Je kan zeggen dat ze niets zullen bereiken. Maar ze hebben al één ding bereikt dat 10 jaar geleden nog ondenkbaar was: het kapitalisme staat ter discussie.

Zie ook:

6 reacties »

19-11-2011 • Stijn Vat
Hear, hear!

28-11-2011 • Bas
Naar mijn idee is speculatie met aandelen en het
handelen van aandelen zonder deze in bezit te
hebben, een toppunt van kapitalisme. Een goed begin
om financiele systeem te hervormen is het aanpakken
van de beurzen. SP heeft vorig jaar een voorstel
gedaan voor verbod op speculatieve transacties,
Balkenende voelde hier weinig voor:"Na afloop van de
ministerraad zei Balkenende dat het parlement „een
intentie” heeft gegeven, maar dat er opgepast moet
worden met „geïsoleerde maatregelen”. „Die kunnen
contraproductief werken”, aldus de premier.

Liever wil hij in internationaal verband kijken of er
gezamenlijk maatregelen kunnen worden genomen.
Zo gebeurde dat eerder ook bij de aanpak van
bonussen en bij de uitbreiding van de transparantie in
de financiële sector."

Contraproductief? voor wie? Voor kapitalisten neem ik
aan?

02-02-2012 • Jorein Versteege
Er is een alternatief op het kapitalisme en dat is het socialisme. Een socialistische radendemocratie. Dat is waar de SP voor hoort te strijden. Helaas heeft de SP nu een veel te gematigd programma. In haar maoïstische tijd dacht de SP aan een bureaucratische planeconomie volgens stalinistisch model. Zo'n economie werkt inderdaad niet. Maar een planeconomie werkt alleen als er democratische participatie is. Maar dan moeten we af van de vrije markt economie, af van de monarchie en geen compromissen maken met salonsocialisten ( PvdA en GroenLinks ).

12-03-2012 • Sjoerd de Jong
De vrije markteconomie is op zich geen slecht systeem; mensen gaan graag met elkaar de strijd aan om zo veel mogelijk geld te verdienen. Nadeel van het systeem is dat het altijd een race to the bottom oplevert (slecht voor salarissen, arbeidsomstandigheden en werkdruk).
De accumulatie van kapitaal zorgt er voor dat er hele grote economische verschillen zijn tussen mensen.
Dat probleem kun je oplossen door belastingheffingen, zowel inkomstenbelasting als vermogensbelasting. Je hoeft overigens niet meer te heffen dan nodig is.
Daarvan kun je fatsoenlijk onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg enz betalen, zodat de sociaal economische verschillen steeds verder af kunnen nemen.
Compromissen met PvdA en GroenLinks; We zijn wel de grootste in de peilingen maar niet met meer dan 50%; voorlopig samenwerken lijkt me toch het beste...

01-04-2012 • Tom
Inderdaad door de crisis zijn veel mensen
hun huis uitgezet, miljoenen zijn werkloos
geworden, vele hebben spaargeld verloren,
maar is dat nou echt de schuld van het
kapitalisme zoals de occupy beweging
claimt? Nee, het is de schuld van het
socialisme, of in iedergeval de schuld van
een socialistische maatregel van een niet
zo socialistisch land. De basis voor de
crisis is in 1977 gelegd in de VS door de
op het socialisme georienteerde regering
van president Carter. Deze vaardigde in
1977 de community reinvestment act uit,
die banken verplicht vrijwel iedereen een
hypotheek te verlenen, ook als je geen of
slecht betaald werk hebt. Het gevolg was
dat veel mensen met een laag inkomen
een(veel)beter huis konden krijgen. Dat
ging zo'n derdig jaar lang goed, totdat de
kredietcrisis onstond. Vervolgens krijgen
de banken die deze hypotheken verplicht
moesten verlenen de schuld dat ze
onverantwoorde risico's hebben genomen om
meer winst te maken. Bij wie ligt nu
eigenlijk de schuld? Bij een overheid die
socialistische maatregelen neemt. En zeker
niet bij de banken, die deden gewoon waar
ze (onrechtmatig) toe verplicht werden.

26-06-2012 • Sjaak P
Allereerst geef ik toe dat ik vrijwel niks weet van economie, dus neem mij niet kwalijk als ik onlogische ideeën spui.

Maar volgens mij moet de overheid gewoon ingrijpen. Het moet effectief voorkomen worden dat individuele mensen / burgers schulden opbouwen.

We moeten gewoon kunnen eten, wonen, studeren en bewegen zonder onszelf in de schulden te steken.

Want het loopt gewoon de spuigaten uit. Je kan tegenwoordig alles op afbetaling kopen. En domme & naïeve mensen steken zichzelf in de schulden, waardoor ze keihard moeten werken om alles terug te betalen.

Ik vind dat eten, studeren en vooral een dak boven je hoofd behoren tot basisrechten van een mens. Daar hoef je je niet voor in de schulden te steken. En voor luxe: auto, plasma-TV en mobiele telefoon is het al helemaal te gek voor woorden.

Bedrijven en banken mogen mensen niet verleiden met leningen om hen vervolgens te maken tot loonslaven die alle schulden met rente tot in lengte van dagen terug moeten betalen. Mijn inziens moet de overheid hier een stokje voor steken.

Als dit probleem uit de wereld geholpen wordt, dan voorkomen we al een heel stuk menselijk leed.

Dan kunnen mensen hard werken om daadwerkelijk kapitaal op te bouwen in plaats van constant met rente leningen af te betalen.

Ik vind ook dat de overheid verplicht moet stellen dat alle kinderen (al meteen op de basisschool) door middel van onderwijs verstandig met geld leren omgaan. Sparen in plaats van schulden maken.